Czy wolno wrzucić akta do ChatGPT? AI a tajemnica adwokacka i radcowska

Co mówi prawo o tajemnicy

Adwokat jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Radca prawny ma analogiczny obowiązek (art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Obowiązek nie jest ograniczony w czasie i obejmuje także dokumenty, notatki i korespondencję.

Przepisy nie zakazują korzystania z narzędzi technologicznych — kancelarie od lat trzymają akta w chmurze i w poczcie elektronicznej. Pytanie brzmi więc nie „czy wolno używać AI”, tylko komu i na jakich zasadach przekazujesz treść objętą tajemnicą.

Co się dzieje z dokumentem wysłanym do AI

Zanim wkleisz fragment akt do narzędzia AI, sprawdź w warunkach usługi:

• Trenowanie modeli. Czy dostawca może używać Twoich danych do trenowania lub ulepszania modeli? W wielu bezpłatnych i konsumenckich planach domyślnie tak.
• Przechowywanie. Jak długo przechowuje treść rozmów i plików, i czy możesz to wyłączyć.
• Miejsce przetwarzania. Czy dane opuszczają Europejski Obszar Gospodarczy — wtedy wchodzą w grę zasady przekazywania danych z art. 44–49 RODO.
• Umowa powierzenia. Jeśli dostawca przetwarza dane osobowe w Twoim imieniu, potrzebna jest umowa spełniająca wymogi art. 28 RODO. Plany biznesowe zwykle ją oferują, konsumenckie — nie.

Pseudonimizacja przed wysłaniem

Do pracy z AI najlepiej sprawdza się pseudonimizacja: dane identyfikujące zastępuje się spójnymi tagami, np. [PERSON_1], [ORG_1], [PESEL_1]. Model nadal rozumie, kto jest stroną, kto komu zapłacił i kto zeznawał — ale nie wie, o kogo chodzi. Klucz do tagów zostaje w kancelarii, więc odpowiedź AI można z powrotem odnieść do sprawy.

Pamiętaj, że dane spseudonimizowane nadal są danymi osobowymi dla Ciebie, bo masz klucz (RODO, art. 4 pkt 5 i motyw 26). Pseudonimizacja nie zwalnia z obowiązków, ale istotnie zmniejsza ryzyko: plik bez klucza nie ujawnia klienta. Szerzej piszemy o tym w artykule Pseudonimizacja a anonimizacja.

Czego pseudonimizacja nie załatwi

• Opisy, które identyfikują same. „Prezes jedynej huty w powiecie” rozpozna każdy, kto zna okolicę. Takie fragmenty trzeba uogólnić ręcznie.
• Tajemnica przedsiębiorstwa klienta. Kalkulacje, know-how, strategia procesowa — nie są danymi osobowymi, a też mogą być poufne. Zdecyduj, czy w ogóle muszą trafić do AI.
• Ocena wyniku. Odpowiedź modelu trzeba zweryfikować — odpowiedzialność za poradę zostaje przy pełnomocniku.

Praktyczna procedura dla kancelarii

1. Wybierz narzędzie AI w planie, który nie trenuje na Twoich danych i oferuje umowę powierzenia.
2. Przed wysłaniem pseudonimizuj dokument i przejrzyj wynik — szczególnie opisy pozwalające rozpoznać osobę.
3. Wysyłaj tylko fragmenty potrzebne do zadania, nie całe akta.
4. Klucz do pseudonimów trzymaj w kancelarii, oddzielnie od pliku.
5. Zapisz, kto, kiedy i co przekazał — to Twój dowód rozliczalności.
6. Spisz te zasady w wewnętrznej polityce i przeszkol zespół, łącznie z aplikantami i asystentami.

Podsumowanie

AI w kancelarii nie jest zakazane, ale tajemnica zawodowa i RODO wymagają, żeby kontrolować, co i komu przekazujesz. Najprostszy sposób na pogodzenie obu: do narzędzia AI trafia dokument bez danych pozwalających rozpoznać klienta, a klucz zostaje u Ciebie.